Nieuwe afspraak brengt duidelijkheid over brandveilig bouwen met hout

De groei van constructieve houtbouw vraagt om duidelijke kaders voor brandveiligheid. Zeker nu met materialen als CLT (cross laminated timber) en gelijmd gelamineerd hout steeds hogere gebouwen mogelijk zijn. Daarom werd in oktober 2025 NTA 6125 gepubliceerd: een Nederlandse Technische Afspraak die richting geeft aan brandveilig bouwen met massief hout. De nieuwe afspraak moet ontwerpers, bouwers en bevoegd gezag meer houvast geven.

Annemieke Venemans van NEN was vanuit het proces nauw betrokken bij de totstandkoming van het document. Samen met werkgroepvoorzitter Geert Ravenshorst werkte zij mee aan een praktische basis voor de markt.

Waarom NTA 6125 nodig was
Volgens Geert Ravenshorst sloot bestaande regelgeving onvoldoende aan op de praktijk van moderne houtbouw. ‘Traditioneel bouwden we met hout tot vier lagen hoog, eventueel in houtskeletbouw. Maar met de komst van nieuwe materialen zoals CLT kunnen we veel hoger bouwen. Dan kan het voorkomen dat de architect al die grote oppervlakken hout in het zicht wil laten en kan de constructie mee branden met andere brandbare materialen. Daar wordt in de bestaande regelgeving niet op geanticipeerd.’ Bij traditionele laagbouw in hout speelt dat minder, omdat bij deze gebouwen de risico’s lager zijn en ze ook eenvoudiger zijn te ontvluchten.

Waarom gekozen is voor een NTA
Voor de komst van de NTA moest brandveiligheid bij hogere houtbouw vaak per project via gelijkwaardigheid worden aangetoond. Dat leidde geregeld tot onzekerheid en veel discussie. Ravenshorst: ‘Niemand wist precies of er voldoende werd gedaan of juist teveel. Daarom heeft het ministerie gevraagd of wij met experts een NTA konden opstellen.’ Volgens Annemieke Venemans koos het ministerie bewust voor een NTA en nog niet direct voor een norm of wettelijke aanwijzing. ‘Je moet eerst weten wat je moet aanvullen en toevoegen voordat je het in het Bbl kunt opnemen. Daarom heeft het ministerie NEN gevraagd hier een methode voor te ontwikkelen.’ Dat werd een Nederlandse Technische Afspraak, omdat die sneller tot stand kan komen dan een volledige norm. ‘Een NTA kan sneller worden opgesteld. Er is geen formele commentaarperiode en geen volledige consensus nodig. Een akkoord van de meerderheid van de werkgroep is genoeg.’

De eerste versie werd in oktober 2025 gepubliceerd, met daarbij direct de dringende uitspraak in de werkgroep dat vervolgonderzoek nodig is. ‘We hebben meteen aangegeven dat dit fase 1 betrof. In fase 2 gaan we meer uitzoeken en andere maatregelen toevoegen.’

Hoe de NTA werkt
De NTA maakt onderscheid naar gebouwhoogte en risico’s. Hoe hoger het gebouw, hoe groter de eisen aan brandbeheersing. Ravenshorst: ‘Boven de twintig meter is brandweerinzet moeilijker, dus daar wil je de brand meer beperken. Onder de zeven meter zeggen we dat extra eisen niet nodig zijn, omdat de brandweer erbij kan en mensen makkelijker kunnen vluchten.’

Dat vertaalt zich in maatregelen zoals:

• beperking van zichtbaar hout in compartimenten
• en/of bescherming van hout met brandwerende lagen
• en/of inzet van sprinklers

‘Als je twee lagen gipsplaat toepast, weten we dat het hout ongeveer zestig minuten beschermd blijft. In die tijd is normaal gesproken het brandbare materiaal in een compartiment opgebrand.’

Ruimte voor maatwerk
Wie wil afwijken van de NTA kan nog altijd kiezen voor een gelijkwaardigheidsoplossing. Venemans: ‘Gelijkwaardigheid kan altijd. Met de NTA heb je een route waarbij niet alles opnieuw hoeft te worden bewezen.’ Volgens haar bevat de NTA bovendien handreikingen voor partijen die een andere aanpak kiezen. ‘Er is ook een risicogebaseerde benadering in opgenomen.’

Kosten en haalbaarheid
Binnen de markt leeft de vraag wat aanvullende maatregelen betekenen voor kosten en de concurrentiepositie van houtbouw. Ravenshorst: ‘Sommige partijen vragen zich af of hout nog concurrerend blijft als meer beplating of sprinklers nodig zijn. Een logische discussie, want een bouwwerk draait niet alleen om voldoende veiligheid, maar ook om economische haalbaarheid.’ Een impactstudie van Haskoning, uitgevoerd in opdracht van Building Balance, liet volgens de werkgroep zien dat de gevolgen beperkt lijken. ‘Globaal kwam daaruit dat de impact op de MPG-score tussen nul  en zes procent ligt en de kostenstijging in dezelfde orde van grootte.’ Venemans benadrukt dat zulke analyses belangrijk zijn voor vervolgstappen. ‘Voordat het ministerie iets opneemt in regelgeving, is een uitgebreide impactanalyse nodig.’

Fase 2 is in voorbereiding
De huidige versie is nadrukkelijk een eerste stap. Ravenshorst: ‘In fase 1 moest de scope beperkt blijven. Nu willen we uitbreiden naar meer gebouwfuncties en hoogtes boven 35 meter.’ Venemans ziet dat als een logisch vervolg. ‘We willen verder bouwen op wat er nu ligt, zodat de markt steeds beter weet waar zij aan toe is.’ Daarmee blijft de ontwikkeling van brandveilig bouwen met hout volop in beweging. NTA 6125 vormt daarvoor een belangrijk fundament.