Biobased bouwen biedt kansen, maar vraagt nog om stevige inzet

De ecologische voetafdruk van de bouwsector is aanzienlijk en biobased bouwen biedt een veelbelovende route naar een duurzamere toekomst. ING komt met een inspirerende strategy guide en schetst de stand van zaken in deze innovatieve sector, van teelt tot verwerking en toepassing. Het rapport biedt inzicht in de kansen en uitdagingen, én laat via inspirerende interviews zien dat de sector al volop in beweging is.

Biobased bouwen maakt gebruik van natuurlijke materialen zoals hennep, vlas, hout en olifantsgras. Deze gewassen nemen tijdens de groei CO₂ op uit de atmosfeer. Deze wordt bij toepassing in bouwmaterialen langdurig vastgelegd. Dit in tegenstelling tot voedselgewassen, waarbij de CO₂ vaak snel weer vrijkomt. Daarmee kan biobased bouwen een bijdrage leveren aan het verkleinen van de klimaatimpact van de bouw.

Nationale aanpak biobased bouwen
Nederland heeft grooste plannen als het gaat om biobased bouwen. De nationale aanpak biobased bouwen beschrijft het doel dat in 2030 circa 30% van de nieuwbouw uit 30% biobased materialen bestaat. Om dat te realiseren is 50.000 hectare landbouwgrond nodig, terwijl in 2024 slechts 7.000 hectare voor biobased gewassen ingezet werd. De uitdaging is dus aanzienlijk. Dat zeker in een land waar grond schaars is en ook andere maatschappelijke doelen, zoals voedselautonomie en meer plantaardige voeding, om land vragen.

Van boer tot bouwer
Het begint bij de boer. Wil deze gewassen gaan verbouwen ten behoeve van bouwmateriaal, dan is een stabiel verdienmodel nodig en dat is er op dit moment nog niet. Teelt van vezelgewassen moet concurrerend zijn met andere gewassen, zowel qua opbrengst als marktvraag. Tot nu toe is de groei vooral ontstaan door stimuleringsmaatregelen van de overheid. Een bredere marktvraag blijft nog achter. Financieringsinstrumenten zoals carbon credits kunnen helpen om het verdienmodel aantrekkelijker te maken, zeker op minder vruchtbare gronden of locaties met beperkingen rond bemesting en beregening.

Daarna volgt de verwerking tot bouwmaterialen zoals isolatie, panelen of composieten. Deze materialen slaan CO₂ langdurig op, zijn vaak lichter dan conventionele alternatieven en vragen minder energie bij productie. Toch zijn er nog technologische en logistieke uitdagingen. De beschikbaarheid van grondstoffen, kosten, schaalbaarheid en technische prestaties vragen om verdere innovatie.

In de bouw zelf bieden biobased materialen veel voordelen. Ze zorgen voor een prettig binnenklimaat, bevatten geen schadelijke stoffen en zijn vaak biologisch afbreekbaar. Daarmee passen ze in een circulaire economie. Maar ook hier zijn obstakels. Zo zien zijn er nog hogere initiële kosten, onvolledige regelgeving en bouwvoorschriften die nog te vaak uitgaan van traditionele materialen.

Inspiratie uit de praktijk
Ondanks de uitdagingen biedt de strategy guide van ING volop inspiratie. Interviews met ondernemers, ketenregisseurs en andere experts laten zien dat biobased bouwen geen verre toekomstmuziek is, maar nu al mogelijk is. Zoals Peter Fraanje van Built by Nature het verwoordt: “Biobased bouwen is nu al mogelijk, het levert gezonde gebouwen en een duurzame en aantrekkelijke leefomgeving op.”

Bron: groenkennisnet.nl