De veranderkracht van constructieve houtbouw in de praktijk

Constructieve houtbouw groeit in Nederland in een tempo dat niemand ontgaat. Daar waar traditionele materialen zoals beton, staal en baksteen decennialang dominant waren, staan nu hernieuwbare materialen in de schijnwerpers. Niet alleen vanwege hun milieuprestaties, maar ook vanwege hun potentieel voor industrialisatie, prefab-werking en efficiënt bouwen. Volgens Treetek, specialist in houtconstructies en -advies, is deze beweging geen tijdelijke trend, maar een structurele verandering in de bouw.

Bob Elzen, algemeen directeur van Treetek, ziet hoe de transitie versnelt. ‘We zien, gezien de vele intentieverklaringen en overeenkomsten in onze metropoolregio’s, dat overheden op elk niveau druk uitoefenen om de impact van de bouw te verlagen. Wij denken dat houtbouw hét middel is om die grote reductie in CO₂-uitstoot te maken.’ Voor Elzen is het helder dat hout veel meer is dan een alternatief, het is een kans voor een significante milieuverbetering in de bouw. ‘In de jaren ’70 en ’80 zagen we opleving van houtskeletbouw, maar het is daarna toch langzaam weggeëbd. Dat heeft te maken met het feit dat Nederland traditioneel in steen bouwt. Dat gegeven zit diep verankerd, ook in het onderwijs. Gelukkig zie je ook op scholen de verschuiving tot stand komen. We leren van voorlopers als Scandinavische landen, Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland. Daar is hout al lang een van de gangbare bouwmaterialen voor constructies. In Nederland zien we die ontwikkeling nu ook ontstaan.’

Klimaatwinst én industrialisatiekansen
Hout brengt niet alleen klimaatwinsten, maar ook industrialiseringskansen. Niels Castelein, senior adviseur houtconstructies bij Treetek, legt uit waarom dat positief is: ‘Hout biedt onder meer vanwege het lichte gewicht de mogelijkheid om geïndustrialiseerd te werken. En met prefabsystemen in hout kun je voor de woningtekorten broodnodige versnelling inzetten, maak je minder fouten en produceer je aanzienlijk minder afval. Dat zijn voordelen die tellen!’ Dat zien ook de grote aannemers. In de ontwikkelde industriële concepten voor onder andere grondgebonden woningen en gestapelde bouw is het vooral hout dat de klok slaat.

Financieel gezien heeft hout volgens Elzen bovendien sterke perspectieven. ‘De Total Cost of Ownership (TCO) van houtproducten is relatief laag in vergelijking met staal, aluminium en beton. We verwachten dat op de lange termijn ook de initiële kosten voor hout lager zullen zijn. Waarom? Hout is regeneratief, leent zich uitstekend voor industrialisatie en je kunt efficiency optimaliseren. In die combinatie zijn de kosten voorspelbaar en beheersbaar.’

Een andere manier van ontwerpen
Treeteks benadering van constructieve houtbouw benadrukt het belang van ontwerp en proces boven productstandaardisatie. Castelein: ‘Of projecten in hout haalbaar en betaalbaar zijn, wordt in hoge mate bepaald door het ontwerp. Daarom zetten wij vol in op de ontwerpfase.’ Dat betekent dat Treetek niet alleen adviezen levert over hout als materiaal, maar juist over hoe bouwprojecten met hout daadwerkelijk uitvoerbaar worden gemaakt. Elzen voegt toe: ‘Wij willen ons niet standaardiseren op één product. Het type ontwerp bepaalt wat nodig is en daarop geven we het best mogelijke advies, inclusief wat de keuzes het in uitvoering betekenen. We zetten daarom in op standaardisatie van processen.’ Die visie strekt zich uit tot materiaalkeuze en ontwerpvrijheid. ‘We bouwen graag met diverse systemen,’ zegt Elzen, ‘zodat je ontwerpvrijheid houdt. We doen dus niet alleen CLT of HSB, maar combineren systemen om tot een integraal en kostenefficiënt advies te komen.’

Een nieuwe rol in de bouwkolom
De bouwkolom verandert langzaam maar zeker mee. Traditioneel gaf een constructeur advies zonder verantwoordelijkheid in de uitvoering te dragen. Inmiddels verschuift die adviesrol naar een taak waarbij integrale verantwoordelijkheid steeds belangrijker wordt. ‘De scope van de aannemer wijzigt. Dat is een direct gevolg van het groeiende aandeel biobased materialen. De rol van deelconstructeur wordt dus belangrijker. Die specialisatie pakken wij op, maar dan dus uitdrukkelijk op integraal niveau, van ontwerp tot realisatie,’ aldus Elzen. Castelein ziet daarbij duidelijke behoeften ontstaan bij opdrachtgevers: ‘Er is behoefte aan partijen die aan de voorkant de juiste dingen zeggen en adviseren. Dagelijks ervaren we dat we klanten mogen meenemen in een reis van anders denken en anders organiseren. Het is niet simpelweg kalkzandsteen vervangen door hout. De bouwvolgorde verandert, de snelheid wijzigt en je gaat veel meer naar prefabdenken.’

Uitdagingen én kansen
Technisch zijn de mogelijkheden voor houtbouw groot, maar de uitdaging zit volgens Castelein vooral in de samenwerking en organisatie van het ontwerpproces. ‘We zien dat klanten en ontwerpteams mee moeten groeien in een andere manier van denken. Je moet helder hebben wanneer je wat doet, hoe je samenwerkt en welke keuzes je al vroeg maakt.’ Juist daarin liggen volgens Treetek kansen. Door ervaring in diverse projecten kunnen ze aantonen dat hun aanpak bijdraagt aan het behalen van doelstellingen en het realiseren van robuuste businesscases. ‘Automatisering helpt hierbij,’ zegt Castelein. ‘Parametrisch modelleren draagt bij aan het maken van keuzes. Het geeft sneller inzicht in de gevolgen van keuzes en helpt om de meeste effectieve oplossingen te vinden.’

Volgens Treetek zit het grootste milieu- en sociaal-maatschappelijke effect in gestapelde woningbouw en utiliteitsbouw. ‘De impact op milieu en woningnood is het grootst bij gestapelde bouw,’ zegt Castelein. Elzen vult aan: ‘Daarnaast is het een antwoord op het tekort aan vakmensen. In traditionele processen zijn er nog veel arbeidsintensieve handelingen op de bouwplaats. Industrialisatie en prefab zijn dan een antwoord op arbeids- én kwaliteitsvraagstukken.’

Treetek is exposant op HOUTBOUW 2026. U vindt hen daar op stand 1.B101.